top of page
irtibatticaret-logo

İrtibat Ticaret

Katar ile 5 Milyar Dolar Hedefi Yenilendi: İhracat 9 Ayda %35 Geriledi, TEOA Nasıl Kullanılmalı?

Katar ile 5 Milyar Dolar Hedefi Yenilendi: İhracat 9 Ayda %35 Geriledi, TEOA Nasıl Kullanılmalı?

Yazarın fotoğrafı: Sinan Sinanoğlu
Sinan Sinanoğlu
3 gün önce
4 dakikada okunur

Özet: Türkiye ile Katar, 13 Kasım 2026'da İstanbul'da toplanan Yüksek Stratejik Komite'nin 12. toplantısında ikili ticareti "yakın gelecekte" 5 milyar dolara çıkarma hedefini yeniledi ve bu hedefe Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın (TEOA) katkısını birlikte araştırma kararı aldı. Ancak rakamlar hedefin çok uzağında: Eurostat'ın yayımladığı Türkiye beyanlarına göre Katar'a ihracat Ocak-Eylül 2026'da %35 gerileyerek 248 milyon avroya indi. Bu yazıda toplantıdan çıkan ticari kararları, güncel verileri ve Katar'a satış yapan ya da yapmak isteyen firmalar için pratik adımları özetliyoruz.



Ne oldu?


Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani başkanlığında yapılan toplantıda 5 belge imzalandı. Bunlardan dış ticareti doğrudan ilgilendireni, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Katar Ticaret ve Sanayi Bakanı Şeyh Faisal bin Thani Al Thani'nin imzaladığı Tüketicinin Korunması, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Alanlarında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı oldu (AA).


Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı ortak bildiride ticaretle ilgili öne çıkan başlıklar şunlar:


  • 5 milyar dolar ticaret hacmi hedefi yinelendi; TEOA'nın bu hedefe katkısının araştırılmasında uzlaşıldı.

  • Türk müteahhitlerin Katar'da üstlendiği 206 projenin toplam değeri 20,8 milyar dolar olarak kayda geçti.

  • İkinci JETCO toplantısının Doha'da yapılmasına hazır olunduğu, Karma Ekonomik Komisyon'un 7. toplantısının da en kısa sürede Doha'da yapılacağı belirtildi.

  • Taraflar ticari etkinlik ve fuarlara katılımı artırma konusunda anlaştı.

  • Ticaret ve lojistikte eşgüdüm amaçlayan "Bölgesel Ticaretin Kolaylaştırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası" girişiminin ortak ülkelerle ilerletilmesi taahhüdü yenilendi.

  • Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) ile Katar Halk Sağlığı Bakanlığı arasında helal akreditasyon ve kalite altyapısı alanında bilgi paylaşımı ve eğitim programlarına hazır olunduğu kaydedildi.

  • Taraflar, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli ve engelsiz geçişin hızla ve tam olarak yeniden başlatılması çağrısı yaptı.


Yüksek Stratejik Komite'nin 13. toplantısı 2027'de Katar'da yapılacak.



Rakamlar ne söylüyor?


Ticaret Bakanlığı'na göre iki ülke arasındaki ticaret 2024'te 1,1 milyar dolar düzeyindeydi ve Türkiye lehine 328 milyon dolar fazla veriyordu (Ticaret Bakanlığı). TEOA'nın 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe girmesine rağmen ihracat o tarihten bu yana artmadı. Eurostat'ın Türkiye'nin kendi beyanlarına dayanan verileri (avro bazında, 13 Kasım 2026 güncellemesi) şöyle:


Dönem

Türkiye'nin Katar'a ihracatı

Katar'dan ithalat

2024

641,2 milyon €

304,1 milyon €

2025

501,6 milyon € (%-21,8)

427,1 milyon € (%+40,4)

Ocak-Eylül 2025

382,3 milyon €

310,5 milyon €

Ocak-Eylül 2026

248,1 milyon € (%-35,1)

307,0 milyon € (%-1,1)


Kaynak: Eurostat Comext, DS-059341 (Türkiye beyanı, toplam mal ticareti).


Tablodan çıkan üç hap bilgi:


  • 2026'nın ilk 9 ayında Türkiye, Katar ile ticarette açık veriyor: ithalat ihracatı yaklaşık 59 milyon avro aştı.

  • En sert düşüş Mart 2026'da yaşandı: aylık ihracat 7,3 milyon avroya indi. Bu dönem bölgedeki çatışma ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı aksaklıklarıyla aynı zamana denk geliyor (AA).

  • Eylül 2026'da ihracat 41,1 milyon avroya çıktı; bu, bir yıl önceki aynı aya göre %15,8 artış ve yılın en yüksek aylık değeri. Toparlanma sinyali var, ama 5 milyar dolarlık hedef için mevcut hacmin yaklaşık beş katına çıkmak gerekiyor.



TEOA ihracatçıya ne sağlıyor?


Ticaret Bakanlığı'nın TEOA bilgi notuna göre:


  • İki ülke arasındaki ticarete konu malların önemli bir kısmında gümrük vergileri ve eş etkili önlemler 1 Ağustos 2025'ten itibaren karşılıklı olarak kaldırıldı.

  • Menşe ispat belgesi EUR.1 dolaşım belgesi. Menşe kuralları Pan-Avrupa-Akdeniz (PAA) Konvansiyonu esas alınarak hazırlandı.

  • TEOA'da geri ödeme yasağı yok. Dahilde işleme rejimiyle üretilip menşe kurallarını karşılayan bir ürün EUR.1 ile Katar'a ihraç edildiğinde, ithal girdiler için telafi edici vergi doğmuyor.

  • Bakanlık, Katar'ın elektronik EUR.1 düzenleyebildiğini bildirdi ve Katar'ın düzenlediği e-EUR.1'leri kabul edilen elektronik belgeler listesine ekledi (Şubat 2026 yazısı).

  • Öne çıkan sektörler: otomotiv, inşaat malzemeleri, mücevherat, beyaz eşya, tekstil ve halı, ayakkabı, plastik, makine, elektrik-elektronik. Tarımda yumurta, süt ürünleri, deniz ürünleri, yaş meyve-sebze, kuruyemiş ve işlenmiş gıda.


Karşılaştırma için: Katar, Körfez İşbirliği Konseyi ortak tarifesini uygular ve üçüncü ülkelere pek çok üründe CIF değerin %5'i oranında gümrük vergisi alır. Ülkede KDV yoktur (Ticaret Bakanlığı Katar Pazar Bilgileri, 2026).



Türk firmaları için ne anlama geliyor?


Hedef büyük, ama mevcut ihracat düşük ve dalgalı. Bu da Katar'ın kalabalık bir pazar değil, doğru belgeyle ve doğru ortakla girilmesi gereken bir pazar olduğunu gösteriyor. Türk müteahhitlerin 20,8 milyar dolarlık proje portföyü, inşaat malzemesi, elektrik ekipmanı ve mobilya tedarikçileri için yeni kapılar açabilir.



Pratik adımlar


  1. GTİP'inizi Katar tarifesinde kontrol edin. Ürününüzün TEOA taviz listesinde olup olmadığını ve uygunluk belgesi gerekip gerekmediğini Katar Gümrük İdaresi'nin tek pencere sisteminden görebilirsiniz.

  2. EUR.1'i ihmal etmeyin. Belge yoksa alıcınız %5 KİK vergisini öder ve fiyat avantajınız kaybolur. Menşe kurallarını menşe belgeleri rehberimizden inceleyebilirsiniz.

  3. DİR kullanıyorsanız avantajı hesaplayın. Geri ödeme yasağı olmadığı için dahilde işleme ile üretilen mallar Katar'a ek vergi yükü olmadan EUR.1 ile gidebilir.

  4. Etiketi baştan doğru basın. "Made in …" ibaresi zorunlu ve fatura ile menşe belgesindeki ülke adıyla aynı olmalı. Sökülebilir etiket kabul edilmiyor. Gıdada etiket Arapça veya Arapça-İngilizce olmalı, üretim ve son kullanma tarihleri sonradan etiketle eklenemiyor.

  5. Yerel ortak bulun. Katar'da ithalatı yalnızca ithalat lisansı olan Katarlı firmalar ve Katar vatandaşları yapabiliyor. Acente veya distribütör seçimi bu yüzden kritik.

  6. Kamu ihalelerini takip edin. Ashghal, Kahramaa ve QatarEnergy gibi kurumlara tedarik için önce "vendor list" kaydı gerekiyor. Bu süreç uzun sürebiliyor, erken başlayın.

  7. Lojistikte B planı yapın. Hürmüz kaynaklı aksaklıklara karşı teslim süresi ve navlun maddelerini sözleşmeye yazın, kara yolu alternatiflerini fiyatlayın.



Sık sorulan sorular



TEOA ile Katar'a ihracatta gümrük vergisi tamamen sıfır mı?


Hayır, her üründe değil. Vergiler ticarete konu malların "önemli bir kısmında" kaldırıldı. Ürününüzün taviz listesinde olup olmadığını GTİP bazında kontrol etmeniz gerekir.



Katar'a ihracatta hangi menşe belgesi kullanılır?


TEOA kapsamındaki tercihli ihracatta EUR.1 dolaşım belgesi kullanılır. Katar'ın elektronik olarak düzenlediği EUR.1'ler de Bakanlık listesine eklendi.



Türk süt ürünleri Katar'a satılabiliyor mu?


Peynir gibi bazı ürünler satılıyor, ancak Bakanlığın pazar bilgilerine göre UHT süt ve beyaz peynir gibi bazı ürünlerde Katar yalnızca şaptan ari ülkelerden ithalata izin veriyor. Türkiye bu listede yer almıyor ve durum 2026 itibarıyla devam ediyor.



5 milyar dolar hedefi ne zaman gerçekleşecek?


Ortak bildiride kesin bir tarih yok, "yakın gelecekte" ifadesi kullanılıyor. 2025'te iki yönlü mal ticareti yaklaşık 929 milyon avroydu.



Sonuç


Türkiye-Katar ilişkisi siyasi ve stratejik açıdan çok güçlü, ancak mal ticareti bu gücü henüz yansıtmıyor. TEOA'nın sağladığı vergi avantajı, EUR.1 kullanmayan ya da etiket, yerel ortak ve kamu tedarik kurallarına hazırlıksız giren firmalar için kâğıt üzerinde kalıyor. Doha'da yapılacak ikinci JETCO toplantısı ve fuar katılımı kararları, Katar'ı yeniden gündemine almak isteyen ihracatçılar için iyi bir zamanlama sunuyor. Benzer bir ticaret mekanizmasının nasıl işlediğini Türkiye-Singapur JETCO haberimizde okuyabilirsiniz.




Kaynaklar



Yorumlar


bottom of page