top of page
irtibatticaret-logo

İrtibat Ticaret

Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026–2030 Yayımlandı: 11 Başlık, 41 Hedef, 142 Eylem ve İhracatçıya Etkisi

Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026–2030 Yayımlandı: 11 Başlık, 41 Hedef, 142 Eylem ve İhracatçıya Etkisi

Yazarın fotoğrafı: Sinan Sinanoğlu
Sinan Sinanoğlu
6 gün önce
4 dakikada okunur

Özet: Türkiye'nin güncellenmiş Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026–2030), 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 10 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Ticaret Bakanlığı koordinasyonundaki plan 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor. Karbon fiyatlandırmasından dijital ürün pasaportuna kadar uzanan bu yol haritası, özellikle AB'ye satış yapan ihracatçıların önümüzdeki beş yıldaki hazırlık listesini belirliyor.


Plan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da süren BM İklim Değişikliği Konferansı COP31 vesilesiyle yayımlandı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat da 12 Kasım'da COP31'deki "İklim Eylemi İçin Ticaretten Yararlanmak" oturumunda planı ve karbon düzenlemelerini anlattı. Bu yazıda planın ihracatçıyı doğrudan ilgilendiren başlıklarını ve atılabilecek pratik adımları özetliyoruz.



Ne oldu?


İlk kez 2021'de, AB'nin Avrupa Yeşil Mutabakatı'na yanıt olarak hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın 2021–2025 dönemi sona erdi. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre yeni plan; uluslararası iklim ve ticaret politikalarındaki gelişmeler, AB mevzuatındaki değişiklikler ve Türkiye'nin yeni ihtiyaçları dikkate alınarak güncellendi ve 2053 net sıfır emisyon hedefiyle uyumlu bir yol haritası olarak sunuldu.


Bakan Bolat COP31'de şunları söyledi: "Henüz 2 gün önce Cumhurbaşkanımız, Ticaret Bakanlığımız tarafından hazırlanan yeni beş yıllık eylem planını imzaladı. Yeni plan, 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor." Bolat, Gümrük Birliği nedeniyle AB'ye yapılan ihracatta karbon vergisi uygulamasının işlemeye başladığını ve AB ile koordinasyon içinde olunduğunu da vurguladı.



Planın 11 ana başlığı


No

Ana başlık

1

Karbon Fiyatlandırma Politikaları

2

Yeşil ve Döngüsel Ekonomi

3

Yeşil Finansman

4

Temiz, Ekonomik, Güvenli Enerji Arzı

5

Sürdürülebilir Tarım

6

Sürdürülebilir Hareketlilik ve Akıllı Ulaşım

7

İklim Değişikliği ile Mücadele

8

Adil Geçiş ve Toplumsal Mutabakat

9

Eğitim ve Öğretimde Yeşil Dönüşüm

10

Diplomasi

11

Avrupa Yeşil Mutabakatı Bilgilendirme ve Bilinçlendirme Faaliyetleri



İhracatçıyı en çok ilgilendiren başlıklar



Karbon fiyatlandırması: TR ETS ve SKDM


Plan belgesine göre AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamındaki ürünlerde AB, Türkiye'nin ihracatının yaklaşık %47'sini alıyor ve Türkiye bu ürünlerde AB'nin en büyük ikinci tedarikçisi. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS) yasal dayanağı olan 7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025'te, TR ETS Yönetmeliği ise 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Planda, ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB'ye ihracatta SKDM yükümlülüğünden mahsup edilmesiyle AB pazarında rekabet avantajı sağlanması hedefleniyor. Bu başlık altında 4 hedef ve 13 eylem var; bunlar arasında ulusal SKDM'ye yönelik çalışmalar da bulunuyor. SKDM'nin ayrıntıları için SKDM/CBAM 2026 ihracatçı rehberimize bakabilirsiniz.



Döngüsel ekonomi ve Dijital Ürün Pasaportu


Plan, AB'nin Eko Tasarım Tüzüğü (ESPR) kapsamında demir-çelik, alüminyum, hazır giyim, lastik, mobilya ve yataklar dahil 16 ürün grubunda eko-tasarım kurallarının öncelikli olarak belirleneceğini hatırlatıyor. Bu kurallarla ürün bilgilerinin dijital ortamda paylaşılmasını sağlayan Dijital Ürün Pasaportu (DPP) zorunlu hale gelecek. Ticaret Bakanlığı'nın sorumluluğundaki eylemlerden biri, 2026–2027 döneminde bir DPP Uyum Yol Haritası hazırlamak ve AB DPP veri tabanına erişim için Komisyon ile görüşmek.



Yeşil finansman ve raporlama


Yeşil finansman başlığında, başta KOBİ'ler olmak üzere firmaların yeşil dönüşümünün finansmanına yönelik hedefler yer alıyor. Sürdürülebilirlik raporlaması tarafında ise Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamında KOBİ'lerin raporlama kapasitesinin artırılması ve AB'nin CSRD/CSDDD direktiflerine uyum çalışmaları planlanıyor. AB'li alıcılar tedarik zincirindeki verileri giderek daha fazla talep ettiği için bu başlık doğrudan ihracat siparişlerine yansıyor.



Türk firmaları için ne anlama geliyor?


Plan tek başına yeni bir vergi ya da yasak getirmiyor; kamu kurumlarının 2030'a kadar yapacağı işlerin takvimini çiziyor. Ancak bu takvim, AB pazarında giderek sertleşen yeşil kuralların Türkiye'deki karşılığını gösteriyor. Yani alıcınızın yarın soracağı soruları bugünden tahmin etmenizi sağlıyor.



Pratik adımlar


  1. Ürününüzün kapsamını belirleyin: GTİP'iniz SKDM kapsamında mı, ESPR'nin öncelikli 16 ürün grubundan birinde mi? Bunu netleştirin.

  2. Emisyon verisini toplamaya başlayın: Enerji ve hammadde tüketimi ile ürün başına emisyon verisini düzenli kaydedin; TR ETS ve SKDM'de aynı veriler istenecek.

  3. Alıcılarınızla konuşun: AB'li müşterinizin 2026–2027 için hangi sürdürülebilirlik verilerini isteyeceğini sorun.

  4. Ürün bilgisini dijitalleştirin: Malzeme içeriği, geri dönüştürülmüş oran ve sertifikaları tek bir dijital dosyada toplayın; DPP'ye geçişi kolaylaştırır.

  5. Finansmanı takip edin: Yeşil dönüşüm kredileri ve destek programlarını izleyin; yatırımı bu kaynaklarla planlayın.

  6. Planın tam metnini okuyun: Sektörünüzle ilgili eylemlerin takvimine ve sorumlu kurumlarına bakın.



Sık sorulan sorular



Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026–2030 ne zaman yayımlandı?


2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.



Plan kaç hedef ve eylem içeriyor?


11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylem içeriyor. Karbon fiyatlandırma başlığında 4 hedef ve 13 eylem var.



Plan firmalara yeni bir yükümlülük getiriyor mu?


Plan doğrudan firma yükümlülüğü getiren bir düzenleme değil; kamu kurumlarının eylem takvimini belirliyor. Yükümlülükler ilgili kanun ve yönetmeliklerle (örneğin İklim Kanunu, TR ETS Yönetmeliği) ve AB mevzuatıyla doğuyor.



TR ETS'de ödenen karbon bedeli SKDM'den düşülebilecek mi?


Plan, ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB'ye ihracatta SKDM mali yükümlülüğünden mahsup edilmesini hedefliyor. Uygulamanın ayrıntılarını resmi düzenlemelerden takip etmek gerekiyor.



Dijital Ürün Pasaportu hangi ürünleri etkileyecek?


AB'nin eko-tasarım kurallarının öncelikli olarak belirleneceği 16 ürün grubu arasında demir-çelik, alüminyum, hazır giyim, lastik, mobilya ve yataklar bulunuyor. DPP bu kurallarla zorunlu hale gelecek.



Sonuç


Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026–2030, Türkiye'nin yeşil dönüşüm gündemini beş yıllık somut bir takvime bağlıyor. AB'ye ihracat yapan firmalar için mesaj net: karbon verisi, ürün bilgisi ve sürdürülebilirlik raporlaması artık rekabetin parçası. Planı erken okuyan ve verisini bugünden toplayan firmalar, alıcıların yeni taleplerine daha hazırlıklı yakalanacak.



Kaynaklar



Yorumlar


bottom of page