top of page
irtibatticaret-logo

İrtibat Ticaret

AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) 2026: Türk İhracatçılar Ne Yapmalı?

AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) 2026: Türk İhracatçılar Ne Yapmalı?

Yazarın fotoğrafı: Sinan Sinanoğlu
Sinan Sinanoğlu
7 gün önce
6 dakikada okunur

Özet: AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM, İngilizce CBAM) 1 Ocak 2026'da mali yükümlülük dönemine geçti. Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ürünlerinde AB'ye yapılan ithalat için artık karbon bedeli doğuyor. Bu bedeli Türk ihracatçı değil, AB'deki ithalatçı (yetkili SKDM beyan sahibi) öder; ancak hesap sizin tesisinizin emisyon verisine dayanır. Doğrulanmış gerçek veri vermezseniz alıcınız AB'nin varsayılan değerlerini %10 ek payla (2026) kullanır ve bu maliyet fiyat pazarlığında size döner. 2026 ithalatlarının ilk yıllık beyanı 30 Eylül 2027'ye kadar yapılacak; yani verinizi şimdi hazırlamanız gerekiyor.



SKDM (CBAM) nedir, 2026'da ne değişti?


SKDM, AB dışından gelen karbon yoğun ürünlere, AB Emisyon Ticaret Sistemi'nde (AB ETS) oluşan karbon fiyatına eşdeğer bir maliyet yansıtan mekanizmadır. Amaç, AB içindeki üreticilerle AB dışından gelen ürünler arasında karbon maliyeti açısından eşit koşul sağlamak ve "karbon kaçağını" önlemektir.


Ticaret Bakanlığı'nın özetine göre mekanizma 1 Ekim 2023 - 31 Aralık 2025 arasında yalnızca raporlama yükümlülüğüyle (geçiş dönemi) uygulandı. 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin (mali yükümlülük) dönem başladı; AB'ye ithalatta sertifika satın alma ve teslim yükümlülüğü devreye girdi. Ayrıca Omnibus basitleştirme paketi kapsamındaki tüzük değişiklikleri 17 Ekim 2025'te yürürlüğe girdi.



Hangi ürünler kapsamda?


Şu an kapsamdaki sektörler:


  • Demir ve çelik

  • Alüminyum

  • Çimento

  • Gübre

  • Elektrik

  • Hidrojen


Kapsam, ürünün GTİP/KN koduna göre belirlenir. Ürününüzün kodunun SKDM Tüzüğü Ek I listesinde olup olmadığını kontrol etmek ilk adımdır. Bu nedenle doğru HS/GTİP sınıflandırması, SKDM uyumunun da temelidir.



Kim öder, kim ne yapar?


SKDM'de rol dağılımını doğru anlamak, gereksiz paniği de önler.


Taraf

Yükümlülük

AB'deki ithalatçı (veya dolaylı gümrük temsilcisi)

Yetkili SKDM beyan sahibi statüsü alır, yıllık beyan verir, sertifika satın alıp teslim eder

Türkiye'deki üretici / ihracatçı

Tesis bazında gömülü emisyonu hesaplar, doğrulatır, veriyi AB alıcısına sağlar

Akredite doğrulayıcı

Tesis verisini (öncelikle yerinde ziyaretle) doğrular

AB Komisyonu ve üye ülke otoriteleri

Sertifika fiyatını yayımlar, kayıt sistemini ve yetkilendirmeyi yönetir


Önemli ayrıntılar:


  • 50 ton eşiği: AB'deki bir ithalatçının bir takvim yılında demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento ürünlerinden toplam net 50 tona kadar ithalatı muaftır. Elektrik ve hidrojende bu eşik yoktur.

  • Yetkili beyan sahibi şartı: Eşiği aşan ithalatı yalnızca yetkili SKDM beyan sahibi yapabilir.

  • Teslim şekline dikkat: Malı AB'de gümrükten çeken taraf AB dışında yerleşikse (örneğin DDP'de), AB'de yerleşik bir dolaylı gümrük temsilcisinin yetkili SKDM beyan sahibi olması gerekir. DDP teklif vermeden önce bunu mutlaka planlayın.



Karbon maliyeti nasıl hesaplanıyor?



Sertifika fiyatı


Bir SKDM sertifikası 1 ton CO2 eşdeğerine karşılık gelir. Fiyat, AB ETS ihale fiyatlarının ağırlıklı ortalamasıdır: 2026 için çeyreklik, 2027'den itibaren haftalık hesaplanır. AB Komisyonu'nun yayımladığı 2026 fiyatları:


Çeyrek (ithalat dönemi)

Yayım tarihi

Fiyat

2026 1. çeyrek

7 Nisan 2026

75,36 €

2026 2. çeyrek

6 Temmuz 2026

75,28 €

2026 3. çeyrek

5 Ekim 2026

82,32 €

2026 4. çeyrek

4 Ocak 2027 (beklenen)

henüz yayımlanmadı


Sertifika satışı 1 Şubat 2027'de ortak merkezi platformda başlayacak. 2026 ithalatları için beyan ve sertifika teslimi en geç 30 Eylül 2027'de yapılacak. 2027'den itibaren ithalatçılar her çeyrek sonunda, yıl başından beri ithal ettikleri ürünlerin gömülü emisyonunun en az %50'sine denk sertifikayı hesaplarında tutmak zorunda olacak.



Ücretsiz tahsisat düzeltmesi: yük kademeli artıyor


AB'li üreticiler hâlâ ücretsiz ETS tahsisatı aldığı için SKDM yükü de buna göre düzeltilir. Ücretsiz tahsisatlar 2034'e kadar kademeli olarak kaldırılacak; bu yüzden ödenecek sertifika sayısı 2026'da görece düşük başlar ve her yıl artar. Komisyon rehberine göre SKDM faktörü 2026'da %97,5, 2027'de %95, 2028'de %90, 2029'da %77,5, 2030'da %51,5'tir ve 2034'te sıfıra iner. Kısacası: bugün küçük görünen maliyet, 2030'lara doğru belirgin biçimde büyür.



Gerçek değer mi, varsayılan değer mi?


Emisyon, tesisinizin gerçek (ölçülmüş) değerleriyle ya da AB'nin her ürün için belirlediği varsayılan değerlerle hesaplanır. Varsayılan değer kullanılırsa emisyonun üzerine 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'de %30 marj eklenir (gübrede %1). Çimento ve gübrede dolaylı emisyon (elektrik) da hesaba katılır; demir-çelik ve alüminyumda yalnızca doğrudan emisyonlar dikkate alınır.


Bu nedenle verimli bir tesisiniz varsa, doğrulanmış gerçek veri vermek alıcınızın maliyetini düşürür ve sizi rakiplerinize göre daha cazip bir tedarikçi yapar.



Türkiye'de ödenen karbon fiyatı düşülebilir


Üretim ülkesinde fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı varsa, kanıtlanması şartıyla SKDM yükümlülüğünden mahsup edilebilir. Türkiye tarafında 7552 sayılı İklim Kanunu'na dayanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. İklim Değişikliği Başkanlığı'na göre pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsıyor; elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde eşiği aşan tesisler dahil. 2026'da yalnızca raporlama var, tahsisat teslim yükümlülüğü ilk kez 2027 emisyonları için başlayacak. Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatının SKDM'den nasıl düşüleceğine ilişkin AB uygulama tüzüğü ise henüz taslak aşamasında.



Türk ihracatçılar için 8 adımlık eylem planı


  1. Kapsamı netleştirin: Ürünlerinizin GTİP kodlarını SKDM Ek I listesiyle karşılaştırın. Hangi siparişlerin kapsamda olduğunu bir listede toplayın.

  2. Alıcılarınızla konuşun: AB'deki her alıcınıza 50 ton eşiğini aşıp aşmadığını, yetkili beyan sahibi olup olmadığını ve sizden hangi formatta veri beklediğini sorun.

  3. Tesis verisini hazırlayın: Üretim süreçlerinizi, yakıt ve hammadde tüketimini, elektrik kullanımını tesis bazında kayıt altına alın. Gömülü emisyonu Komisyon metodolojisine göre hesaplayın.

  4. Doğrulayıcıyla erken anlaşın: Gerçek değer kullanılacaksa veri, AB akreditasyonlu bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmalı. Akredite doğrulayıcılar 1 Eylül 2026'dan itibaren SKDM Kayıt Sistemi'ne erişebiliyor; dönem sonu yoğunluğuna kalmayın.

  5. O3CI portalına kaydolun: AB dışı tesis işletmecileri, SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümüne gönüllü olarak kaydolup tesis ve emisyon verilerini paylaşabilir. Böylece veriyi her alıcıya ayrı ayrı göndermek yerine tek yerden sunarsınız. Kayıt 5 yıl geçerlidir; alıcınızın EORI numarasını bilmeniz gerekir.

  6. Fiyatlamayı güncelleyin: Tekliflerinizde karbon maliyetinin kimde kalacağını açıkça yazın. Özellikle DDP ve DAP tekliflerinde gümrük tarafındaki SKDM sorumluluğunu sözleşmeye ekleyin.

  7. TR ETS ile bağlantı kurun: Tesisiniz TR ETS kapsamındaysa izleme, raporlama ve doğrulama sürecini SKDM verinizle uyumlu tutun; ileride ödenen karbon fiyatının mahsubu için belge düzeni kurun.

  8. Gelişmeleri izleyin: Komisyon, Aralık 2025'te SKDM'nin yaklaşık 180 aşağı akış (downstream) çelik ve alüminyum ürününe (ör. vida, cıvata, tel, boru, metal mobilya) genişletilmesini önerdi. Önerinin büyük kısmının 1 Ocak 2028'den uygulanması planlanıyor; ancak Kasım 2026 itibarıyla teklif henüz yasalaşmadı ve AB kurumları arasında müzakere sürüyor. Bu ürünleri ihraç ediyorsanız hazırlığa şimdiden başlayın.



Fırsat tarafı: düşük karbonlu tedarikçi olmak


SKDM yalnızca bir maliyet değil, aynı zamanda bir rekabet aracı. AB'li alıcılar, varsayılan değer cezasından kaçınmak için doğrulanmış verisi olan tedarikçileri tercih edecek. Elektrikli ark ocağı, hurda kullanımı, yenilenebilir enerji veya verimlilik yatırımı yapmış Türk üreticileri bu avantajı tekliflerinde açıkça göstermeli. Yeni AB alıcılarına ulaşırken ürününüzün HS koduyla görünür olmak da işinizi kolaylaştırır; örneğin Comprice World gibi HS kodu bazlı B2B platformlarda firmanızı ilgili kodlar altında listeleyip ithalat taleplerini takip edebilirsiniz.



Sık sorulan sorular



SKDM vergisini Türk ihracatçı mı öder?


Hayır. SKDM sertifikalarını AB'deki ithalatçı veya onun dolaylı gümrük temsilcisi satın alır ve teslim eder. Ancak hesaplama sizin tesis verinize dayandığı için veri sağlamak sizin işinizdir ve maliyet pratikte fiyat pazarlığına yansır.



2026'da AB'ye 50 tondan az çelik satarsam SKDM uygulanır mı?


50 ton eşiği ithalatçı bazında hesaplanır: AB'deki alıcınızın bir yılda bu dört sektörden yaptığı toplam ithalat 50 tonu aşmıyorsa muaftır. Alıcınız başka tedarikçilerden de alım yapıyorsa eşik aşılabilir; bu yüzden alıcınıza mutlaka sorun.



SKDM sertifika fiyatı ne kadar?


Komisyon 2026 için çeyreklik fiyat yayımlıyor: 1. çeyrek 75,36 €, 2. çeyrek 75,28 €, 3. çeyrek 82,32 € (ton CO2 başına). 4. çeyrek fiyatı 4 Ocak 2027'de açıklanacak; 2027'den itibaren fiyat haftalık olacak.



Emisyon verisi vermezsem ne olur?


Alıcınız AB'nin varsayılan değerlerini kullanır. Bu değerlerin üzerine 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 marj eklenir. Sonuç genellikle daha yüksek karbon maliyeti ve sizin için daha zayıf bir pazarlık pozisyonudur.



Emisyon verilerimi kim doğrulayabilir?


AB üye ülkelerinin ulusal akreditasyon kurumlarınca SKDM için akredite edilmiş doğrulayıcılar. TR ETS kapsamındaki doğrulama ise ayrı bir sistemdir; orada doğrulayıcıları TÜRKAK akredite eder.



Türkiye'nin emisyon ticaret sistemi SKDM maliyetini düşürür mü?


İlke olarak, üretim ülkesinde fiilen ödenen karbon fiyatı SKDM'den düşülebilir. TR ETS pilot dönemi 2026'da başladı, ancak 2026 yalnızca raporlama yılı. Mahsubun ayrıntılarını belirleyecek AB uygulama tüzüğü de henüz kabul edilmedi.



Vida, cıvata, boru gibi mamul ürünler de SKDM kapsamına girecek mi?


Komisyonun Aralık 2025 teklifi yaklaşık 180 aşağı akış çelik ve alüminyum ürününü kapsama almayı ve 1 Ocak 2028'den uygulamayı öngörüyor. Kasım 2026 itibarıyla teklif henüz yasalaşmadı; nihai liste müzakereler sonunda belli olacak.



Sonuç


SKDM artık bir "gelecek riski" değil; 2026'da AB'ye giren her kapsamlı ton ürün için karbon bedeli işliyor ve faturası 2027'de kesilecek. Türk ihracatçı sertifika almasa da maliyetin büyüklüğünü belirleyen veri onun elinde. Kapsamınızı netleştirin, alıcılarınızla konuşun, tesis verinizi doğrulatın ve tekliflerinize karbon maddesini ekleyin. Erken hazırlanan firma, AB alıcısının gözünde güvenilir ve düşük maliyetli tedarikçi olur.




Kaynaklar



Yorumlar


bottom of page