
Limanlarda Ekim Tablosu: İthalat Yükü %16,1 Düştü, Kabotaj ve Transit Rekora Koşuyor

Özet: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye limanlarında Ekim 2026'da elleçlenen yük, bir yıl öncesine göre %3,6 azalarak 45,2 milyon tona geriledi. Düşüşün ana nedeni ithalat yükündeki %16,1'lik geri çekilme. İhracat yükü yatay kalırken (11,44 milyon ton) kabotaj %18 ve transit yük %17,6 arttı. Yılın ilk 10 ayında dış ticaret değeri %5,3 büyürken limanlardaki dış ticaret yükü 13,35 milyon ton azaldı. Bu tablo ihracatçılar için hem uyarı hem de konteyner ve navlun tarafında fırsat anlamına geliyor.
Ekim 2026'da limanlarda ne oldu?
Denizcilik Genel Müdürlüğü istatistiklerine göre Ekim ayında Türkiye limanlarında 45 milyon 225 bin ton yük elleçlendi. Ekim 2025'te bu rakam yaklaşık 46,9 milyon tondu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 9 Kasım'da yaptığı paylaşımda aynı ay 1,23 milyon TEU konteyner elleçlendiğini duyurdu.
Ayrıntılı kırılımı ise Dünya gazetesi 16 Kasım'da, TÜRKLİM (Türkiye Liman İşletmecileri Derneği) değerlendirmeleriyle birlikte yayımladı:
Yük türü (Ekim 2026) | Miktar | Yıllık değişim |
İthalat yükü | 19,57 milyon ton | %-16,1 |
İhracat yükü | 11,44 milyon ton | %+0,5 |
Kabotaj | 7,32 milyon ton | %+18,0 |
Transit | 6,89 milyon ton | %+17,6 |
Toplam | 45,2 milyon ton | %-3,6 |
Haberde ithalat yükündeki keskin düşüş, sanayi üretimindeki ve hammadde talebindeki yavaşlamaya ve otomotivdeki gerilemeye bağlanıyor. Toplamdaki daha büyük daralmayı ise kabotaj ve transit taşımalar frenledi.
10 aylık tablo: Değer artıyor, tonaj düşüyor
Ocak-Ekim 2026 döneminde Türkiye'nin dış ticaret hacmi dolar bazında %5,3 artarak 551,3 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde limanlarda elleçlenen toplam yük ise yalnızca %0,2 artışla 457,4 milyon ton oldu. Dış ticaret yükleri tek tek bakıldığında geriliyor:
İhracat yükü: %5,1 düşüşle 119,9 milyon tondan 113,7 milyon tona indi.
İthalat yükü: %3,2 düşüşle 222,7 milyon tondan 215,5 milyon tona geriledi.
Kabotaj: %17,5 artışla 66,92 milyon tona çıktı.
Transit: %7,5 artışla 61,19 milyon tona yükseldi.
Bayrak payı: Dış ticarette taşınan 329,3 milyon ton yükün %93,4'ü yabancı, %6,6'sı Türk bayraklı gemilerle taşındı.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre aynı dönemde mal ihracatı %5,5 artışla 236,8 milyar dolara ulaştı. Yani ton başına daha yüksek değerde mal satılıyor. Bu eğilimi Ekim ihracat rekoru ve dış ticaret haddi yazılarımızda da ele almıştık. Liman verisi, aynı tabloyu fiziksel tarafta doğruluyor.
Ro-Ro ve otomotivde daralma
Yük grupları verisi otomotivdeki yavaşlamanın limanlara yansıdığını gösteriyor:
10 aylık dönemde araç yükü %4,4 azalarak 9,91 milyon tona geriledi.
Ro-Ro hatlarında taşınan TIR, çekici ve treyler sayısı %3,9 düşüşle 576.953 adede indi. Haberde Avrupa hattındaki vize sorunları ile kamyon ve şoför tedarikindeki sıkıntılar da etken olarak gösteriliyor.
Otomobil ve diğer araç grubunda taşınan araç sayısı %18,8 azalarak 1,838 milyondan 1,493 milyona düştü.
Mal gruplarında en sert düşüş %17 ile katı mineral yakıtlarda yaşandı. Tarım ürünleri ve canlı hayvan grubu ise %14,2 artışla 12,11 milyon tona çıkarak olumlu ayrıştı. Liman başkanlıklarında Aliağa 71,15 milyon tonla ilk sırada (%-2,9), Kocaeli 70,12 milyon tonla ikinci sırada (%+0,4) yer aldı.
Konteynerde büyüme boş kutudan geliyor
Tonaj zayıf olsa da konteyner trafiği büyümeye devam ediyor. TÜRKLİM Danışmanı Prof. Dr. Soner Esmer'in değerlendirmesine göre konteyner elleçlemesi Ekim'de %3,5, 10 aylık dönemde ise %2,3 artarak 11,68 milyon TEU'dan 11,95 milyon TEU'ya yükseldi. Ancak ayrıntıda dikkat çekici bir dengesizlik var:
Dolu ihracat konteyneri %1,5 azaldı.
Boş ihracat konteyneri %16,2 arttı.
Türkiye Konteyner Endeksleri'nde dış ticaret dengesi endeksi 84,7 ile baz yıl seviyesi olan 100'ün altında. Esmer'e göre bu, konteyner elleçlemesinde ithalatın ihracattan daha ağır bastığını gösteriyor.
TÜRKLİM Başkanı Hamdi Erçelik ise kara ve demiryolu maliyetlerinin görece yüksek kalması nedeniyle kabotajın bu yıl 74,8 milyon tonla rekor kırmasını bekliyor. Geçen yıl bu rakam 69,7 milyon tondu. Esmer'in yıl sonu öngörüsü ise toplam yükte yaklaşık 552 milyon ton (2025: 553 milyon ton), konteynerde 14,3-14,4 milyon TEU (2025: 14 milyon TEU).
Türk ihracatçı ve ithalatçılar için ne anlama geliyor?
Ekipman bulmak kolaylaşıyor, pazarlık gücünüzü kullanın. Boş konteynerin limandan dışarı taşındığı bir dönemde hatlar ihracat yükü arıyor. Navlun ve serbest süre (free time) koşullarını birden fazla hat veya forwarder ile karşılaştırın. Küresel navlun eğilimi için Süveyş'e dönüş ve navlun yazımıza da bakabilirsiniz.
Avrupa'ya kara bağlantısında Ro-Ro rezervasyonunu erken yapın. TIR ve şoför arzındaki daralma kapasiteyi sıkıştırabiliyor. Yıl sonu sevkiyatlarınızı şimdiden planlayın ve alternatif olarak intermodal ya da konteyner çözümlerini değerlendirin.
Yurt içi dağıtımda kabotajı hesaba katın. Kara taşımacılığı maliyeti yüksek kalırsa, limanlar arası deniz taşıması özellikle ağır ve hacimli yüklerde maliyet avantajı sağlayabilir.
İthalatçılar için pazarlık dönemi. İthalat yükündeki düşüş girdi talebinin zayıfladığını gösteriyor. Tedarikçi ve hat tarafında fiyat ve teslim koşullarını yeniden konuşmak için uygun bir zaman olabilir.
Değer ile hacmi birlikte izleyin. Ciro artarken tonajınız düşüyorsa bunun fiyat artışından mı, ürün karmasından mı yoksa pazar kaybından mı kaynaklandığını ayırın. Ürün bazında (GTİP) aylık takip bu ayrımı netleştirir.
Sık sorulan sorular
Limanlardaki yük neden azaldı?
Ekim'deki %3,6'lık düşüşün ana nedeni ithalat yükündeki %16,1'lik geri çekilme. Haberde bu durum sanayideki yavaşlama, hammadde talebinin azalması ve otomotivdeki gerilemeyle açıklanıyor. İhracat yükü ise Ekim'de yatay seyretti.
İhracat rekor kırarken ihracat yükü neden düşüyor?
Ocak-Ekim döneminde mal ihracatı değer olarak %5,5 arttı, ancak limanlardaki ihracat yükü tonaj olarak %5,1 azaldı. Bu fark, ton başına daha yüksek değerli ürün satıldığını ya da fiyat artışlarının hacim kaybını telafi ettiğini gösteriyor.
Boş konteyner artışı ihracatçı için ne ifade ediyor?
Boş ihracat konteynerinin %16,2 artması, ithalatla gelen kutuların dolu olarak geri dönemediğini gösteriyor. Bu da ihracatçı açısından ekipman bulunabilirliğinin iyi olduğu ve navlun pazarlığında elinizin güçlendiği bir ortama işaret ediyor.
Kabotaj nedir ve neden artıyor?
Kabotaj, bir ülkenin kendi limanları arasında yapılan deniz taşımacılığıdır. TÜRKLİM'e göre kara ve demiryolu maliyetlerinin görece yüksek kalması, boş konteyner hareketleri ve feribot hatlarındaki artış kabotajı rekor seviyeye taşıyor.
Verilere nereden ulaşabilirim?
Aylık yük, konteyner, Ro-Ro ve kabotaj istatistikleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın Denizcilik İstatistikleri sitesinde liman, kargo tipi, yük grubu ve ülke bazında yayımlanıyor.
Sonuç
Ekim verisi, Türkiye'nin dış ticaretinde değer ile hacmin farklı yönlere gittiğini bir kez daha gösterdi. İhracat dolar bazında rekor kırarken limanlardan çıkan yük azalıyor, ithalat yükü ise sanayideki yavaşlamayla sert biçimde düşüyor. Kısa vadede bu tablo ihracatçılara boş konteyner ve navlun pazarlığı açısından alan açıyor. Avrupa'ya kara bağlantısında Ro-Ro kapasitesi ise yakından izlenmeli. Kasım verileri Aralık başında açıklandığında eğilimin sürüp sürmediğini yeniden değerlendireceğiz.



Yorumlar