
TÜİK Eylül 2026: İhracat Fiyatları %7, İthalat Fiyatları %12,7 Arttı, Dış Ticaret Haddi 88'e Geriledi

Özet: TÜİK'in 12 Kasım 2026'da açıkladığı Eylül 2026 dış ticaret endekslerine göre ihracat birim değer endeksi yıllık %7, ithalat birim değer endeksi ise %12,7 arttı. Böylece ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarına oranı olan dış ticaret haddi 92,7'den 88'e geriledi. Aynı ayda ihracat miktarı %7,8 artarken ithalat miktarı %6,3 azaldı: Türkiye daha çok mal sattı, ama sattığı malın fiyatı aldığı malın fiyatı kadar hızlı yükselmedi.
Bu yazıda Eylül verilerini sade bir dille özetliyor, rakamların arkasındaki tabloyu ve ihracatçı ile ithalatçı firmalar için pratik sonuçlarını ele alıyoruz.
Dış ticaret haddi nedir, neden önemli?
Dış ticaret haddi, ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanır ve 100 ile çarpılarak ifade edilir. Endeks düştükçe, Türkiye'nin sattığı bir birim malla satın alabildiği ithal mal miktarı azalır. Kısacası bu gösterge, ülkenin dış ticarette fiyat pazarlık gücünün bir aynasıdır.
Eylül 2025'te 92,7 olan dış ticaret haddinin bir yılda 4,7 puan düşerek 88'e inmesi, ithalat faturasının ihracat gelirlerinden daha hızlı pahalandığını gösteriyor.
Eylül 2026 rakamları bir bakışta
Gösterge | Yıllık değişim |
İhracat birim değer endeksi | +%7,0 |
İthalat birim değer endeksi | +%12,7 |
İhracat miktar endeksi | +%7,8 |
İthalat miktar endeksi | -%6,3 |
Dış ticaret haddi | 92,7 → 88,0 (-4,7 puan) |
İhracat fiyatları: yakıt öne çıktı, imalat sınırlı kaldı
İhracat birim değer endeksindeki artış alt gruplarda şöyle gerçekleşti:
Yakıtlar: +%59,9
Ham maddeler (yakıt hariç): +%12,6
İmalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç): +%3,8
Gıda, içecek ve tütün: +%0,2
İhracatın büyük kısmını oluşturan imalat sanayinde fiyat artışının %3,8 ile sınırlı kalması dikkat çekiyor. Gıda grubunda ise fiyatlar neredeyse yatay seyretti.
İhracat miktarı: gıda grubunda güçlü artış
İhracat miktar endeksi yıllık %7,8 yükseldi. En güçlü artış %17,6 ile gıda, içecek ve tütün grubunda görüldü. Ham maddelerde miktar %11,6, imalat sanayinde %4,8 arttı; yakıt ihracat miktarı ise %18,6 azaldı.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seride ihracat miktar endeksi Ağustos'taki 145,3'ten Eylül'de 145,5'e çıktı; yani aylık bazda artış yalnızca %0,1 oldu. Yıllık tablo güçlü görünse de aylık ivme yatay.
İthalat: fiyat yukarı, miktar aşağı
İthalat birim değer endeksi yıllık %12,7 arttı. Alt gruplarda yakıtlarda %52,4, ham maddelerde (yakıt hariç) %12,4, imalat sanayinde %4,1 artış olurken gıda, içecek ve tütünde %1,4 düşüş kaydedildi.
İthalat miktarı ise %6,3 azaldı. Gıda grubunda ithalat miktarı %15 artarken, imalatta %1,6 artış; ham maddelerde %1,1, yakıtlarda %2,1 düşüş görüldü. Mevsimsellikten arındırılmış ithalat miktar endeksi ise aylık %1,6 artışla 113,5'e yükseldi.
Rakamlar ne söylüyor?
Alt gruplara tek tek bakıldığında ihracat ve ithalat fiyat artışları birbirine oldukça yakın: imalatta %3,8'e karşı %4,1, ham maddede %12,6'ya karşı %12,4. Genel endeksler arasındaki büyük farkın, yakıt fiyatlarındaki sert artışın ithalat sepetinde daha ağır basmasından kaynaklandığı görülüyor. Türkiye enerjide net ithalatçı olduğu için enerji fiyatlarındaki yükseliş, dış ticaret haddini doğrudan aşağı çekiyor.
Öte yandan imalat sanayinde ihracat fiyatlarının yalnızca %3,8 artması, özellikle Avrupa'daki talep zayıflığı ve yoğun rekabet ortamında Türk sanayicisinin fiyat artırmakta zorlandığına işaret ediyor. Daha fazla miktar satılıyor, ancak birim başına kazanç aynı hızla artmıyor.
Ekim ayındaki dolar bazlı ihracat rekoru ve miktar tarafındaki zayıflama için daha önceki haberimize bakabilirsiniz: Ekim 2026'da rekor ihracat.
Türk lirası ile dış ticaret de büyüyor
AA'nın Ticaret Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre Ocak-Ekim 2026 döneminde Türk lirası cinsinden ihracat %26,8 artışla 346,2 milyar liraya, TL cinsinden ithalat %9,1 artışla 1 trilyon 7 milyar 809 milyon liraya ulaştı. TL ile dış ticaret hacmi 1 trilyon 354 milyar lirayı aştı.
Türk firmaları için ne anlama geliyor? Pratik adımlar
Maliyet ve satış fiyatını ayrı endekslerle izleyin. Girdi maliyetiniz ithalat fiyatlarıyla, satış fiyatınız ihracat fiyatlarıyla hareket ediyorsa aradaki makas kârlılığınızı eritir. Ürün bazında birim maliyet ve birim satış fiyatını aylık takip edin.
Enerji ve navlun maliyetini tekliflere yansıtın. Uzun vadeli tekliflerde enerji ya da hammadde fiyatına bağlı fiyat ayarlama maddesi kullanmayı değerlendirin.
Katma değeri artırın. Fiyat baskısının en çok hissedildiği imalat ürünlerinde marka, sertifika, hızlı teslim ve özel üretim gibi unsurlar fiyat pazarlığında elinizi güçlendirir.
Pazar çeşitlendirin. Talebin zayıf olduğu pazarlara bağımlılık fiyat artırma imkânını sınırlar. Ticaret Bakanlığı'nın ihracat destekleri ve ticaret müşavirlikleri yeni pazar araştırmasında kullanılabilir.
İthalatçıysanız tedarik planını gözden geçirin. Yakıt ve ham madde fiyatlarındaki artış sürerken alternatif tedarikçi ve farklı menşe seçeneklerini karşılaştırın, stok ve sözleşme zamanlamasını buna göre planlayın.
Kur ve fiyat riskini birlikte yönetin. Fiyat makasının yanında kur hareketleri de marjı etkiler; vadeli işlem ve doğal hedge seçeneklerini bankanızla konuşun.
Sık sorulan sorular
Dış ticaret haddinin düşmesi ihracatın azaldığı anlamına mı gelir?
Hayır. Eylül'de ihracat miktarı %7,8 arttı. Dış ticaret haddi miktarla değil fiyatla ilgilidir: ihracat fiyatları ithalat fiyatlarından daha yavaş arttığı için oran düştü.
Birim değer endeksi ile miktar endeksi arasındaki fark nedir?
Birim değer endeksi, ihraç veya ithal edilen malların ortalama fiyat değişimini; miktar endeksi ise fiziki hacim değişimini ölçer. İkisi birlikte, dolar bazlı ihracattaki artışın fiyattan mı yoksa hacimden mi geldiğini gösterir.
Bu veriler hangi dönemi kapsıyor?
TÜİK'in 12 Kasım 2026'da yayımladığı endeksler Eylül 2026 dönemine aittir ve yıllık karşılaştırmalar Eylül 2025'e göredir. Ekim 2026 endeksleri bir sonraki bültenle açıklanacak.
Dış ticaret haddi 100'ün altındaysa ne anlama gelir?
Endeks, baz yıla göre ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarından daha az arttığını gösterir. 88 seviyesi, baz yıla kıyasla aynı miktar ihracatla daha az ithal mal alınabildiği anlamına gelir.
Sonuç
Eylül verileri iki farklı hikâyeyi bir arada anlatıyor: Türk ihracatçısı hacimde büyümeye devam ediyor, ancak özellikle imalatta fiyatlarını aynı hızla yukarı taşıyamıyor. Enerji fiyatlarındaki artış ise ithalat faturasını büyütüyor. Bu tabloda kazananlar, maliyet ve fiyatını yakından izleyen, katma değerini artıran ve pazarlarını çeşitlendiren firmalar olacak.
Kaynaklar
Anadolu Ajansı: TÜİK eylül ayı dış ticaret endekslerini açıkladı (12 Kasım 2026)
Dünya Gazetesi: TÜİK açıkladı, ihracat miktarı arttı, ithalat azaldı (12 Kasım 2026)
Ekonomi Gazetesi: İhracat birim değeri yüzde 7, ithalat yüzde 12,7 yükseldi (12 Kasım 2026)
Anadolu Ajansı: Türk lirasıyla dış ticaret hacmi 10 ayda 1,3 trilyon lirayı aştı (12 Kasım 2026)



Yorumlar